کاهگل شگفتی معماری ایران
۱۱ تیر

کاهگل، شگفتی معماری ایـرانی در زمانی نه چندان دور در تمام شهرها اغلب ساختمان ها با خشت خام، گچ و کاهگل بنا شده و این مصالح به طرز شگفتی با زندگی ایرانی تناسب داشته و شگفتی هایی را در خود دارد.

کاهگل در قالب تناسبات دلپذیر ترکیب با کاشی، چوب و یا سنگ و مصالحی مشابه ترکیب شده و معماران ایرانی از آن ها برای تزیین ساختمان ها کمک گرفته اند. در مجموع شهر ایرانی برای مردم این سرزمین با خصوصیات معینی و با یک معماری موزون، اصیل و تناسبات زیبا بنا شده است. با بهره گیری از این مصالح و بر روی فلات ایران، در چشم انداز شهرها، بام های کاهگلی میان آدمیان و حرارت خورشید حفاظ می شده اند.
بدین ترتیب بادگیرها شهر را تهویه کرده، نورگیرها به تالارها و هشتی ها سایه روشن ملایمی می داده اند و حیاط های گود که اطاق ها آن ها را دور می زده اند یک حوض سنگی و چند درخت را در میان گرفته نیز به زندگی ایرانی لطافت می بخشیده اند.

هم اکنون نیز در میان وزن حجم های کاهگلی بام های گنبدی و بادگیرهای سر به آسمان کشیده پوشش دالان ها و تیمچه های بازاری، حسینیه ها و بالاخره گنبد و مناره های مسجد جامع و مساجد دیگر و بقعه ها به چشم می خورد.با این وصف باید تاکید کرد که تاریخ شروع مصرف کاهگل را در تمدن ایران نمی توان دقیقا تعیین نمود لکن وجود آن در قدیم ترین آثار معماری فلات دلیلی است بر این که این ماده با زندگی اقوام سرزمین ایران از ابتدا آمیخته شده و شناسایی و استفاده از آن طی قرون نسل به نسل رسیده است. برای آسایش قوم ایرانی معماران، شهرها را با قشری از کاهگل پوشانیدند و از میان این پوشش سبزی شاخه درختان از حیاط ها بیرون آمد.

رنگ دلنشین کاهگل نه تنها زیبایی فوق العاده ای به شهر ایرانی می داده بلکه بر زندگی مردم روشنی و رنگ بخصوصی می پاشیده است. این خمیر در سرزمین ما به صورت یکی از مصالح اساسی در انواع معماری مختلف بکار رفته و با دست آدمیان و با نیت خوش به روی همه شهرهای ایرانی کشیده شده و زندگی در شرایط اقلیمی بهتری زیر حمایت آن ادامه می یافت.

ترتیب ماده کاهگلاز ابتدا تا امروز یکسان بوده و شامل دو ماه ساده است.ماده اول کاه است که پس از درو گندم و خشک شدن و کوبیدن و با کمک چهار شاخ به هوا پرتاب شدن با جزئی نسیمی، از دانه های گندم جدا شده آرام بر روی زمین می ریزد، سپس آن را جمع آوری نموده و برای مصرف های مختلفی انباشته می کنند. به این ترتیب در اغلب نقاط ایران کاه به آسانی و به ارزانی به دست می آید، الیاف آن ماده گل را بهم می کشد و گل را مسلح می کند همان طور که آهن بتون را. ماده دوم گل است که حتی المقدور برای ساختن از خاک رس استفاده می کنند، قبل از این که خاک را آب بدهند آن را با کاه به خوبی مخلوط می کنند و به شکل تپه کوچکی در می آورند، میان آن را گود می کنند و داخل آن به نرمی آب می ریزند، خاک و کاه را با آب می اندازند تا در آب گل، زردی کاه نمودار شود، سپس خمیر را مالش می دهند و به تدریج کاهگل ساخته می شود. با وجودی که ساختن این خمیر در نهایت سادگی انجام می شود، مع هذا چگونگی مخلوط و مقدار هر کدام از ماده امری حساس است، با کمبود کاه ماده کاهگل ترک بر می دارد با کم بود مقدار خاک الیاف کاه مانع روانی آب باران می شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *